Zonneallergie: zo herken je het en zo verzorg je je huid na zon
5 min leestijd
Je zit even in de zon en een paar uur later begint je huid te jeuken. Of je ziet ineens rode bultjes, vlekjes of blaasjes op je armen, benen, hals of borst. Dat kan behoorlijk vervelend zijn, zeker als het steeds terugkomt zodra de zon zich weer laat zien.
Veel mensen noemen dit zonneallergie. Toch is dat woord in de praktijk best breed. Soms gaat het om een overgevoelige reactie op zonlicht zelf. Soms speelt juist een product, parfum, medicijn of plant in combinatie met zonlicht een rol. En soms lijkt het op zonneallergie, maar gaat het eigenlijk om zonnebrand of warmte uitslag.
In dit artikel lees je hoe je zonneallergie herkent, wat het verschil is met andere huidreacties door zon en wat je zelf kunt doen om je huid te beschermen en te kalmeren.
Dit artikel is geschreven in samenwerking met Marissa Vermeer, huidtherapeut bij Huidpraktijkshop, Jamy van den Brink, huidtherapeut bij Stichting Allergie Centra, en Folkert Blok, dermatoloog verbonden aan Stichting Allergie Centra Nederland.
Wat is zonneallergie?
Zonneallergie is een verzamelnaam voor huidreacties die ontstaan na blootstelling aan zonlicht. De medische verzamelnaam voor dit soort huidreacties is fotodermatose. Dat betekent: huidreacties of huidaandoeningen die ontstaan of verergeren door blootstelling aan UV-straling.
In de volksmond wordt zonneallergie vaak gebruikt voor allerlei huidreacties na zonblootstelling. Medisch gezien gaat het niet altijd om een echte allergie.
💬 Allergie Centra Nederland
“Zonneallergie is eigenlijk een verzamelnaam. Patiënten gebruiken deze term vaak voor allerlei huidreacties na zonblootstelling, maar medisch gezien gaat het niet altijd om een echte allergie.”
Ontstaan en soorten zonneallergie
Omdat zonneallergie een brede term is, kan de oorzaak per huidreactie verschillen. Soms reageert het immuunsysteem overgevoelig op UV-straling zelf, terwijl in andere gevallen een combinatie van zonlicht en een bepaalde stof de reactie uitlokt.
Er bestaan verschillende vormen van lichtgevoelige huidreacties, waaronder:
- Polymorfe lichteruptie (PMLE), de meest voorkomende vorm van zonneallergie
- Fotoallergische reacties door bijvoorbeeld medicijnen, cosmetica of parfum in combinatie met zonlicht
- Fototoxische reacties, waarbij zonlicht en een stof samen een huidbeschadigende reactie veroorzaken
- Solar urticaria (zonne-urticaria), waarbij snel galbulten ontstaan na blootstelling aan zonlicht
- Fytofotodermatitis, een reactie door bepaalde plantenstoffen in combinatie met zonlicht
Meest voorkomende vorm: polymorfe lichteruptie (PMLE)
De vorm die mensen meestal bedoelen met zonneallergie is polymorfe lichteruptie, afgekort PMLE. Dit is een veelvoorkomende huidaandoening waarbij je huid overgevoelig reageert op zonlicht. De klachten ontstaan vaak in het voorjaar of na een periode waarin je huid weinig zon heeft gehad.
💬 Allergie Centra Nederland
“Polymorfe lichteruptie (PMLE), in de volksmond vaak zonneallergie genoemd, is een veelvoorkomende huidaandoening die ontstaat als gevolg van een overgevoeligheidsreactie op zonlicht, met name ultraviolet A (UVA)-straling. Het immuunsysteem reageert overgevoelig op stoffen in de huid die onder invloed van UV-straling veranderen.”
Fotoallergische en fototoxische reacties
Soms speelt niet alleen zonlicht een rol. Ook bepaalde medicijnen, parfum, cosmetica of huidverzorgingsproducten kunnen in combinatie met UV-straling een huidreactie uitlokken.
Bij een fotoallergische reactie reageert het immuunsysteem op zonlicht in combinatie met een bepaalde stof. Bij een fototoxische reactie ontstaat directe huidschade zonder dat er sprake is van een allergie.
Ook sommige plantenstoffen, zoals limoen, citroen en berenklauw, kunnen samen met zonlicht een reactie veroorzaken. Dit heet fytofotodermatitis.
Symptomen van zonneallergie
Zonneallergie kan er per persoon anders uitzien. De één krijgt vooral kleine rode bultjes, de ander ziet vlekjes of blaasjes. Vaak staat jeuk op de voorgrond. Soms voelt je huid ook branderig of prikkelend aan.
Veelvoorkomende klachten zijn:
- hevige jeuk;
- rode bultjes;
- kleine rode vlekjes;
- blaasjes met vocht;
- een branderig of prikkelend gevoel;
- huiduitslag op plekken die zon hebben gehad.
De klachten ontstaan meestal niet direct terwijl je in de zon zit. Bij de meest voorkomende vorm verschijnen de bultjes of vlekjes vaak enkele uren tot twee à drie dagen na zonblootstelling.
Als je uit de zon blijft, verdwijnen de klachten meestal binnen enkele dagen tot een week.
💬 Allergie Centra Nederland
“Het moment waarop de uitslag ontstaat, kan veel zeggen. Krijg je binnen enkele minuten galbulten, dan past dat minder bij gewone zonneallergie en is het verstandig om een arts mee te laten kijken. Ontstaan jeukende bultjes pas na enkele uren tot dagen, dan past dat vaker bij zonneallergie. Krijg je vooral pijn, branderigheid of scherp begrensde roodheid, dan kan het ook om een andere reactie op zon gaan, zoals verbranding door de zon of een fototoxische reactie.”
Waar op je huid kun je zonneallergie krijgen?
Zonneallergie ontstaat vooral op plekken die ineens meer zon krijgen dan normaal. Denk aan huid die in de winter vaak bedekt is, maar in het voorjaar of op vakantie ineens veel zon ziet.
Je ziet klachten vaak op:
- de nek;
- het decolleté;
- de bovenarmen;
- de onderbenen;
- de handen.
Opvallend is dat het gezicht soms minder klachten geeft. De huid in je gezicht krijgt vaker licht en zon, waardoor je huid daar al meer gewend kan zijn aan zonblootstelling.
Wanneer heb je het meeste last van zonneallergie?
Zonneallergie ontstaat vaak in de lente of vroege zomer. Je huid heeft dan een periode weinig zon gehad en moet weer wennen aan UV-straling. Daarom krijgen sommige mensen vooral klachten in het voorjaar, aan het begin van de zomer of tijdens een zonvakantie, wanneer je huid na een periode met minder zon ineens veel UV-straling krijgt.
Het kan ook gebeuren tijdens een zonvakantie, een wintervakantie naar een zonnige bestemming of bij wintersport. In de loop van de zomer nemen de klachten bij sommige mensen af, omdat je huid geleidelijk went aan zonlicht.
Zonneallergie, zonnebrand of warmte uitslag?
Deze huidreacties worden vaak met elkaar verward, maar de oorzaak is anders.
- Zonneallergie geeft vaak jeukende bultjes, vlekjes of blaasjes op huid die zon heeft gehad. De klachten kunnen al ontstaan na beperkte blootstelling aan zonlicht.
- Zonnebrand ontstaat door te veel UV-straling. Je huid wordt rood, warm en pijnlijk en soms ontstaan er blaren.
- Warmte uitslag ontstaat vooral door warmte en zweten. Je ziet vaak kleine bultjes die kunnen prikken of jeuken.
Twijfel je wat er speelt? Kijk dan naar het patroon. Komen de klachten steeds terug na zonblootstelling, bijvoorbeeld in het voorjaar of op vakantie, dan past dat vaker bij zonneallergie. Blijven de klachten terugkomen of weet je niet zeker wat de oorzaak is, laat dan je huisarts meekijken.
Wat kun je doen tegen zonneallergie?
Heb je snel jeuk, bultjes of uitslag na zon? Dan draait je aanpak vooral om beschermen, rustig opbouwen en je huid zo min mogelijk prikkelen.
1. Bouw zonblootstelling rustig op
Vermijd langdurige blootstelling aan de zon en wees extra voorzichtig als je naar een zonniger land gaat. Breng niet meteen veel tijd door in de felle zon en bescherm je huid altijd goed met een zonnebrandcrème. Een plotselinge overgang naar veel zonlicht kan de kans op huidreacties vergroten.
Let op: rustig opbouwen betekent niet dat je bewust meer in de zon moet gaan zitten. Beperk blootstelling aan de zon zoveel mogelijk, zoek op tijd de schaduw op en blijf je huid goed beschermen.
2. Gebruik een hoge zonnebrandcrème
Gebruik een zonnebrandcrème met minimaal SPF 30, maar bij voorkeur SPF 50. Let erop dat het product beschermt tegen zowel UVA als UVB.
Smeer royaal en breng je zonnebrandcrème regelmatig opnieuw aan. Breng je zonnebrandcrème elke twee uur opnieuw aan, en vaker na zwemmen, sporten of afdrogen.
💬 Allergie Centra Nederland
“Fysische zonnebrandcrèmes zijn meestal beter geschikt voor mensen met zonneallergie. Ze bevatten minerale filters zoals zinkoxide of titaniumdioxide, die UV-stralen weerkaatsen in plaats van absorberen. Dit verkleint de kans op een huidreactie en is vaak zachter voor gevoelige huidtypen.”
ActieZonbescherming, 50mlHELIOCARE 360° Mineral Tolerance Fluid SPF 50 is een zonnebrandcrème met 100% minerale filters voor de gevoelige huid. De formule met antioxidanten beschermt tegen verschillende vormen van straling en helpt huidveroudering door vrije radicalen te voorkomen.
Zonbescherming, 50mlMesoestetic Mesoprotech Mineral Fluid SPF 50+ biedt een hoge, breedspectrum bescherming met 100% minerale filters en is geschikt voor de gevoelige huid. De lichte, getinte formule trekt snel in, voorkomt een witte waas en zorgt voor een egale huidteint.
Zonbescherming, 50mlIconic Elements Tinted Mineral Sunscreen SPF30 biedt een breedspectrum bescherming met 100% minerale filters van zinkoxide en titaniumdioxide. De getinte formule egaliseert de teint en is geschikt voor alle huidtypen.
Twijfel je welke zonnebrandcrème bij jouw huid past? Dan kunnen onze huidtherapeuten met je meekijken. Zeker als je huid snel reageert, is het belangrijk dat je product past bij je huidtype, je klachten en de rest van je routine.
3. Vermijd de zon
Zonnebrandcrème is belangrijk, maar smeren alleen is vaak niet genoeg. Bescherm je huid ook met kleding, een pet of hoed en zoek op zonnige dagen vaker de schaduw op.
Blijf tussen 11.00 en 15.00 uur uit de volle zon, omdat de zon dan het sterkst is.
4. Pauzeer prikkelende actieve ingrediënten
Heb je last van uitslag, jeuk of een branderig gevoel? Houd je routine dan tijdelijk simpel tot je huid weer rustig is. Pauzeer prikkelende actieve ingrediënten in je huidverzorging zoals retinoïden, fruitzuren of salicylzuur en focus op milde verzorging.
5. Vermijd parfum en geurstoffen in de zon
Gebruik geen parfum, geparfumeerde bodylotion of huidverzorging met geurstoffen op plekken die zon krijgen, zoals je hals, borst, armen of polsen. Ook lichte, natuurlijke of synthetische geurstoffen kunnen in combinatie met UV-straling een huidreactie uitlokken.
6. Gebruik kalmerende huidverzorging
Heb je eenmaal uitslag, blijf dan uit de zon tot je huid weer rustig is. Je huid heeft dan vooral rust nodig.
Koele kompressen kunnen helpen om branderigheid en zwelling te verminderen. Een verzachtende crème kan de huidbarrière ondersteunen en je huid comfortabeler laten aanvoelen.
Herstellende crème, 250-500mlUman Aloe Vera Gel 99% kalmeert en hydrateert de gevoelige of geïrriteerde huid en helpt roodheid te verminderen. De verkoelende gel biedt directe verlichting bij onder andere zonverbranding, insectenbeten en na het scheren of epileren.
2 actiesHerstellende crèmeDERMASENCE BarrioPro Barrier-building Body Emulsion verzorgt en kalmeert de geïrriteerde huid en helpt de huidbarrière te versterken. De snel intrekkende formule vermindert roodheid en ondersteunt het herstel van de huid.
Let op: een crème of zalf lost zonneallergie niet op. Huidverzorging kan je huid wel ondersteunen, kalmeren en helpen om minder droog, trekkerig of prikkelend aan te voelen.
Blijf je last houden van zonneallergie?
💬 Allergie Centra Nederland
“Bij een vermoeden van contactallergie kan plaktestonderzoek zinvol zijn. Daarvoor kun je meer informatie vinden via Stichting Allergie Centra Nederland. Bij een vermoeden van een fotoallergische reactie kan soms fotopatchtestonderzoek nodig zijn. Dit is specialistischer onderzoek en niet hetzelfde als een gewone allergietest. Bespreek met je huisarts of dermatoloog welk onderzoek in jouw situatie past.”
Komt de uitslag steeds terug en weet je niet waardoor? Bespreek dit dan met je huisarts. Soms is aanvullend onderzoek nodig, bijvoorbeeld als er een vermoeden is van een contactallergie of een reactie op een stof in combinatie met zonlicht.
Neem contact op met je huisarts als je veel jeuk hebt, de plekjes na een week niet duidelijk minder worden, de uitslag erger wordt of er anders uitziet dan je gewend bent. Doe dit ook bij pijn, koorts, een ziek gevoel, veel blaren, duidelijke zwelling of klachten die steeds terugkomen zonder duidelijke oorzaak.
Voor meer informatie over de plaktest en het maken van een afspraak kun je terecht op de website van Stichting Allergie Centra Nederland.
Veelgestelde vragen over zonneallergie
Volg ons op social media en blijf op de hoogte van alles over huidverzorging en onze acties.
